Niet de kredietcrisis is de grootste vijand maar je eigen gemoed. Geloof in jezelf en zoek slim via internet. Ben je het type voor loondienst of freelancer? Als freelancer kun je misschien kleine brokken van de vroeger grote taart eten. Daar kun je dan toch je brood mee verdienen en blijf je actief op de arbeidsmarkt.

Ik zeg altijd: zorg dat je één keer per week de deur uitgaat. Skiën leer je ook niet zonder vallen. Er is moed voor nodig en kies goed waarop je je richt. Gooi jezelf niet te grabbel. Bezoek beurzen, werving- en selectiebureaus, ga naar netwerk- en ’sollicitatie pep’ bijeenkomsten. Daar haal je pit vandaan. Loop binnen op bedrijvencontactdagen. Zo ontmoet je mensen die op jouw golflengte zitten. Durf over de schutting van je oude werkgever heen te kijken. Vertel iedereen welk werk je zoekt, oefening baart kunst.

Na elke honderd sollicitatiebrieven mag je wanhopen. Die emotie is echt. Daarna kun je met fitheid door de barrière van de crisis heen breken. Wees tevreden met een paar goed gekozen sollicitatiebrieven per week. Beloon jezelf voor dat proces. Koop een boek, zoek met vrienden de kroeg op. Ga niet wachten op de jackpot om jezelf te belonen. Het moet vol te houden zijn. Geloof in jezelf houden doe je niet alleen. Als je nog geen baan of opdracht hebt bemachtigd, kun je de tijd besteden aan het ontdekken wie je zelf bent. Zoek drie mensen uit je omgeving en vertel hen waar je goed in bent. Wat wil je precies? In een sollicitatiegesprek of -brief kies je dan je woorden zuiverder. Bedenk: je nieuwe werkgever wil een feestje met jou kunnen vieren. Ontslag gaat gepaard met verdriet maar koppel dat verdriet los van het solliciteren en je nieuwe contacten. Zeg: ‘ik ben uniek tussen alle andere beroepsgenoten’.”

Ze hoort soms schrijnende verhalen. Bijvoorbeeld van die vrouw die als meisje van 7 de zorg voor haar broertjes op zich nam. “Ze kleedde ze aan, maakte ontbijt en bracht ze naar school. Iedere dag weer. Haar moeder, alleenstaand en alcoholverslaafd, kon de opvoeding niet aan.”
En dan die man die haar vertelde dat hij zich vroeger op school nooit kon concentreren. Hij was bang dat zijn manisch-depressieve vader zichzelf iets zou aandoen. “En nog steeds maakt hij zich zorgen. Regelmatig belt zijn vader hem ’s nachts in paniek op.”

Sheila Sluiter uit Elst begeleidt volwassen kinderen van ouders met psychische problemen, oftewel KOPP-kinderen. Een vergeten groep, die niet gemakkelijk voor zichzelf opkomt. Jongeren die opgroeien met een ouder die bijvoorbeeld schizofreen, psychotisch of verslaafd is, missen de veiligheid, zorg en aandacht om zich persoonlijk te ontwikkelen, zegt Sluiter.

“Veel van deze kinderen zijn altijd bezorgd. Ze zijn bang hun vader of moeder te verliezen, bang voor het onvoorspelbare gedrag dat een ziekte of verslaving met zich kan meebrengen. Voelen zich schuldig over de problemen thuis, denken vaak dat het aan hén ligt. Vriendjes nemen ze zelden mee naar huis, want je weet maar nooit hoe je je zieke vader aantreft. Liever zwijgen ze over de problemen. De andere ouder heeft vaak geen tijd omdat hij of zij de handen vol heeft aan de partner. Als ze geluk hebben, is er een lieve buurvrouw die een oogje in het zeil houdt.”

Vooral de oudste kinderen hebben het zwaar.
“Ze dragen verantwoordelijkheden die absoluut niet bij hun leeftijd passen”, zegt Sluiter. “Ze runnen het huishouden, controleren of medicijnen worden ingenomen en gooien flessen drank door de gootsteen. Ze zijn voortdurend alert op het welzijn van de zieke ouder. Dat blijft, ook als ze later op zichzelf wonen.”

Veel kinderen zijn bang dat de ziekte van hun ouders erfelijk is. Niet ten onrechte. In de praktijk blijkt dat jongeren die opgroeien bij een ouder met psychische of verslavingsproblemen later ook daadwerkelijk het risico lopen zelf problemen te krijgen. “Ze hebben zichzelf altijd moeten wegcijferen omdat ze hun ouders niet met hun eigen vragen en angsten wilden lastigvallen. Of ze vroegen uit onmacht juist extreem veel aandacht of vertoonden agressief gedrag. Omdat ze zich als kind onvoldoende hebben kunnen ontwikkelen, laat dat in hun latere leven zijn sporen na.”

Sheila Sluiter heeft zich als trainer en coach gespecialiseerd in het begeleiden van KOPP-kinderen van 16 jaar tot 60 jaar. “Hoe kom je uit de greep van die zieke ouder? Hoe krijg je rust? Hoe stel je grenzen zonder je schuldig te voelen? En vooral: hoe wil jíj leven? Vaak ben ik de eerste aan wie ze hun verhaal vertellen. Zelfs partners zijn niet altijd op de hoogte.”

Elk KOPP-kind loopt vroeg of laat vast, zo is Sluiters ervaring. Vaak gebeurt dat bij ingrijpende gebeurtenissen in hun eigen leven, zoals de geboorte van een kind of een reorganisatie op het werk. “Sommigen hebben moeite met relaties en intimiteit. Ze zijn het niet gewend zich kwetsbaar op te stellen omdat ze vroeger thuis altijd sterk moesten zijn. Anderen hebben een verantwoordelijkheidsgevoel dat ten koste gaat van henzelf. Velen voelen zich zelfs schuldig omdat ze hulp voor zichzelf zoeken.” Toch maakt ze zelden mee dat cliënten hun zieke vader of moeder verwijten maken. “Kinderen blijven altijd loyaal aan hun ouders, zelfs als die het in de opvoeding volledig hebben laten afweten.”

Reorganisatie na fusie na crisis? Een cultuurverandering? Meer diversiteit? Coaching helpt uitstekend om reorganisatiedoelstellingen te realiseren. Het bedrijf en de gecoachte medewerker vinden hogerliggende gezamenlijke doelen. ‘Ik kon niet nog 5 jaar balen.’

Bij goede coaching zijn alle betrokkenen gebaat. De coachee, want die leert in een snelkookpan juist dat wat hij nodig had. Het bedrijf, dat krijgt een gemotiveerd en beter presterend personeelslid. En de coach, die resetten en updaten van individuen en groepen tot kunst verheft.
Coaching raakt steeds meer in de mode en heeft nu alle branches en typen organisaties wel bereikt. ‘Maar hoelang blijft het in? Sheila Sluiter ziet coaching wel in de bedrijfsmode blijven en trekt de vergelijking door naar een goed zittende jeans, die draagt plezierig en is van alle tijden.

Zij ziet een grillige arbeidsmarkt, op sommige vacatures komen 400 sollicitanten af, andere cruciale functies zoals bijvoorbeeld die van gespecialiseerde technische leidinggevenden worden al een jaar niet hervult.
Bedrijven met deze onmacht kiezen steeds vaker voor de inzet van een coach. Sheila Sluiter ging in gesprek met de technische assistent bedrijfsleider. Hij dufde de verantwoordelijkheid van een promotie niet aan, maar had zijn staat van dienst al bewezen. Hij zag geen voordeel in de zoveelste verandering. De inzet van coaching werd: taken verdelen naar talent. Verhelderen van algemeen geworden termen als ‘de inkrimping’ en ‘promotie’. De uitkomst was dat de assistent wel taken wilde uitwissenen, waarvoor hij nieuwe terug kon nemen. Gaandeweg ontdekte hij dat hij die goed kon uitvoeren en met name wat nu zijn manier was. Het ondenkbare kwam binnen bereik: met een sterk krimpend personeelsbestand,  dezelfde productie als voor de crisis rond krijgen.

Want dit opleidingsrendement was goed zichtbaar in de organisatie, het stak mensen aan. De uitgedunde club van collega’s gingen allemaal hun eigen processen door. Pissigheid, weerstand, loyaliteitsconflicten waren niet van de lucht. Een aantal koos voor praten met een coach. Die keek met hen naar de nieuwe set kaarten, ze zocht met hen naar een manier om weer lol te krijgen in het spel. Sommigen moesten erkennen dat ze voor de ontslagronde al minder plezier in hun baan hadden. Die zochten hun kansen binnen en buiten het bedrijf. Anderen grepen de reorganisatie aan voor een grote schoonmaak in hun hoofd en zaken nieuw perspectief in de kans die ze hadden gekregen. Zij hebben geleerd mee te bewegen, ook bij een volgende verandering. ‘ik kon niet nog 5 jaar balen’.
Het bedrijf is fitter, de mensen gemotiveerder. Opleidingsrendement werd al vaker verhoogd door uit het opleidingsbudget de coach te betalen.